1. Kỹ năng phát triển ngôn ngữ ở trẻ 18, 19, 20 tháng
Thông thường, trẻ từ 18 tháng tuổi đã có khả năng nói được 20 từ đơn hoặc hơn, với những từ quen thuộc như ‘ba’, ‘mẹ’, ‘sữa’, ‘mèo’, ‘nước’... Đồng thời trẻ phát âm rõ ràng hầu hết các nguyên âm và phụ âm (b, h, p, m, n). Vì thế, phụ huynh có thể bắt gặp một số trẻ 18 tháng có thể liên kết hai từ với nhau để tạo thành một câu thô sơ như ‘hết rồi’, ‘bú sữa’, ‘ngủ ngon’.
Đến 19 tháng, khả năng ngôn ngữ của trẻ phát triển phong phú hơn, đã có thể liên kết hai hoặc nhiều từ với nhau và bắt đầu sử dụng nhiều từ chỉ hành động hơn. Song song, trẻ cũng biết thêm từ con vào trong một câu cầu khiến như ‘mẹ bế con’, ‘tắm cho con’, ‘ba mua con cái này’...(1)
Và đến mốc 20 tháng tuổi, trẻ đã có thể lập câu có nghĩa, ví dụ ‘Quả bóng Na’ thể hiện ý nghĩa rằng trẻ biết món đồ chơi đó thuộc về bạn Na. Hơn hết, trẻ cũng hiểu rõ hơn các chỉ dẫn và những từ mà cha mẹ nói, ngay cả khi trẻ chưa từng sử dụng từ đó lần nào. Chẳng hạn, khi mẹ bảo trẻ vào phòng mang ra một bộ quần áo (hoặc một số món đồ khác mà bạn chưa bao giờ nghe trẻ gọi tên). Khả năng cao trẻ sẽ bỏ đi và quay lại với đồ vật chính xác vừa được yêu cầu.
Tìm hiểu: Trẻ mấy tháng biết nói? Làm gì để hỗ trợ trẻ tập nói tốt?
2. Dấu hiệu trẻ 18, 19, 20 tháng chưa biết nói, chậm nói
Nếu bé từ 18 - 20 tháng tuổi chưa biết nói từ nào, hoặc giao tiếp kém hơn hẳn so với trẻ cùng tuổi, cha mẹ nên quan sát kỹ và lưu ý một số dấu hiệu cảnh báo sau:
- Đến 18 tháng vẫn không nói được 6 từ ngữ bất kỳ hoặc phát âm rõ các từ đơn giản (như ‘ba’, ‘mẹ’, ‘bế’...).
- Không có hứng thú giao tiếp, ít dùng cử chỉ, ánh mắt để tương tác với người khác.
- Ít hoặc không phản ứng khi được gọi tên.
- Không biết chỉ tay để yêu cầu hoặc biểu đạt mong muốn.
- Không hiểu hoặc khó thực hiện chỉ dẫn đơn giản, ví dụ: ‘Đưa mẹ cái ly’, ‘Lại đây’.
- Vốn từ ngữ của trẻ tăng chậm (không đạt được một từ mới mỗi tuần).
3. Trẻ 18, 19, 20 tháng chưa biết nói nguyên nhân do đâu?
Trẻ 18, 19, 20 tháng chậm nói có thể do con gặp vấn đề về cấu trúc miệng, thính giác, mắc bệnh lý, môi trường ít giao tiếp hoặc liên quan đến yếu tố tâm lý. Chi tiết từng nguyên nhân như sau đây:
3.1. Trẻ gặp vấn đề về cấu trúc miệng, thính giác
Theo chuyên trang dành cho cha mẹ Nemours KidsHealth, trẻ 18 tháng chưa biết nói có thể liên quan đến các bất thường ở cấu trúc miệng như dính thắng lưỡi hoặc các vấn đề về thính giác (2). Khi khả năng nghe và phát âm bị ảnh hưởng, trẻ sẽ gặp khó khăn trong việc bắt chước âm thanh và học nói.
3.2. Vấn đề bệnh lý
Trẻ 19 tháng chưa biết nói đôi khi có liên quan đến các bệnh lý như viêm tai giữa kéo dài hoặc các vấn đề thần kinh. Ngoài ra, một số tình trạng như dị tật bẩm sinh, bại não hay rối loạn phổ tự kỷ cũng có thể ảnh hưởng đến khả năng phát triển ngôn ngữ của trẻ.
Tham khảo thêm: Trẻ 2 tuổi chậm nói: Dấu hiệu, nguyên nhân và cách can thiệp sớm
3.3. Nguyên nhân tâm lý
Theo chuyên trang sức khỏe Healthline, một số trẻ chậm nói có thể xuất phát từ yếu tố tâm lý như lo âu, căng thẳng khi đi nhà trẻ, mẹ sinh bé thứ 2 hoặc thường xuyên sống trong môi trường áp lực (3). Khi tinh thần không thoải mái, trẻ có xu hướng thu mình và ít chủ động giao tiếp hơn.
3.4. Môi trường ít giao tiếp
Trẻ 20 tháng chưa biết nói có thể do thiếu cơ hội tương tác hằng ngày với người thân. Khi không có môi trường giao tiếp, vốn từ và khả năng phản xạ ngôn ngữ của con sẽ phát triển chậm hơn.
Xem thêm: Trẻ 3 tuổi chậm nói: Nguyên nhân, hậu quả và cách điều trị
4. Trẻ 18, 19, 20 tháng chưa biết nói hay chậm nói có sao không?
Không phải trẻ nào cũng phát triển ngôn ngữ theo đúng ‘lịch’. Nếu trẻ 18, 19, 20 tháng chưa biết nói nhưng vẫn có thể bập bẹ, lắng nghe và hiểu lời cha mẹ nói thì không quá đáng ngại. Đây có thể chỉ là biểu hiện con hơi chậm trong việc nói chuyện, vốn từ còn ít. Cha mẹ hãy thường xuyên nói chuyện để kích thích sự phát triển ngôn ngữ của con.
Trường hợp trẻ từ 18 tháng tuổi vẫn chưa biết nói hay chậm nói, kèm theo các dấu hiệu sau: Gọi tên nhưng con không phản ứng lại, không thể nghe theo các chỉ dẫn đơn giản, không thể tự nói ra một câu hay một cụm từ, hay thậm chí không thể giao tiếp với cha mẹ quá 6 từ… Phụ huynh cần đưa trẻ đến bác sĩ thăm khám và tìm cách khắc phục sớm.
Bởi nếu để kéo dài không chỉ gây cản trở khả năng giao tiếp mà còn ảnh hưởng đến sự phát triển tư duy, khả năng học hỏi và tương tác sau này. Hơn nữa việc chậm nói, chậm đọc có thể làm trẻ gặp khó khăn trong việc phát âm, nói không rõ từ, dẫn đến áp lực tâm lý khi không thể biểu đạt nhu cầu hoặc cảm xúc của mình.
Có thể bạn quan tâm: Bé 4 tuổi chậm phát triển ngôn ngữ: Nguyên nhân & Giải pháp
5. Những việc nên làm để giúp trẻ 18, 19, 20 tháng phát triển ngôn ngữ
Để hỗ trợ trẻ 18, 19, 20 tháng chưa biết nói phát triển ngôn ngữ, cha mẹ nên thường xuyên nói chuyện với con, giúp trẻ mở rộng vốn từ, đọc sách, cho trẻ nghe nhạc… Cụ thể từng giải pháp cải thiện như sau:
5.1. Thường xuyên nói chuyện với con
Đây là khuyến nghị của nhiều chuyên trang thông tin dành cho cha mẹ như What To Expect, Healthline hay Nemours Kids Health (2, 3, 4). Với trẻ 20 tháng chưa biết nói, cha mẹ nên dành nhiều thời gian trò chuyện cùng con trong các hoạt động thường ngày như ăn uống, vui chơi hay tắm rửa. Việc được nghe ngôn ngữ lặp lại thường xuyên sẽ giúp trẻ dần ghi nhớ từ ngữ và học cách phản hồi.
Gợi ý: Hướng dẫn cách dạy trẻ tập nói nhanh đơn giản
5.2. Giúp con mở rộng vốn từ
Theo chuyên trang What To Expect, cha mẹ nên giúp con mở rộng vốn từ (4). Chẳng hạn như, nếu trẻ nói “bóng” thì phụ huynh có thể bổ sung thêm “bóng màu đỏ” hoặc “ném bóng” để con học thêm từ mới.
5.3. Đọc sách, cho trẻ nghe nhạc
Trẻ 19 tháng chưa biết nói sẽ có thêm cơ hội tiếp xúc với ngôn ngữ khi được nghe kể chuyện, đọc sách tranh hoặc nghe các bài hát thiếu nhi phù hợp lứa tuổi. Những hoạt động này giúp trẻ tăng vốn từ, cải thiện khả năng ghi nhớ âm thanh và phản xạ giao tiếp.
5.4. Tạo môi trường cho trẻ giao tiếp nhiều
Cha mẹ nên cho trẻ tham gia các hoạt động vui chơi cùng bạn bè hoặc người thân để tăng cơ hội giao tiếp. Môi trường tương tác tích cực sẽ giúp trẻ tự tin hơn trong việc diễn đạt mong muốn và cảm xúc của mình.
5.5. Dành lời khen, động viên trẻ học nói
Khi trẻ 18 tháng chưa biết nói có những cố gắng giao tiếp như bập bẹ hoặc nói được từ đơn, cha mẹ nên động viên và khen ngợi con. Điều này giúp trẻ cảm thấy hứng thú, tự tin hơn và có thêm động lực luyện nói mỗi ngày.
Dành cho bạn: Bí quyết dạy bé 1 tuổi tập nói sành sỏi nhanh chóng
Ngoài áp dụng các hoạt động kể trên, quan trọng hơn hết, cha mẹ cần chú ý chăm sóc dinh dưỡng cho con. Trong đó mẹ nên tăng cường bổ sung DHA (Docosahexaenoic acid). Nghiên cứu cho thấy trẻ được bổ sung đủ DHA theo nhu cầu có khả năng nhận thức và phản xạ tốt hơn (5). Bên cạnh đó, DHA chiếm khoảng 50-60% lượng axit béo trong màng tế bào cảm quang ở võng mạc mắt, hỗ trợ trẻ phát triển thị giác (6). Vì thế, việc tăng cường DHA giúp trẻ hoàn thiện chức năng nhìn và tăng cường trí thông minh, từ đó trở nên nhanh nhạy, lanh lợi hơn trong quá trình học nói.
Nhưng cần lưu ý, cơ thể con người không tự tổng hợp DHA và khó hấp thu nếu chỉ bổ sung từ thực phẩm thông thường. Vì thế một lựa chọn bổ sung DHA lý tưởng nhất là cho bé dùng sữa có chứa DHA, trong đó ưu tiên sản phẩm mang đến dinh dưỡng cân bằng để không gây quá tải lên hệ tiêu hóa, trẻ dễ hấp thu hơn.
Xem thêm: Bổ sung gì cho trẻ nhanh biết nói? 5 nhóm thực phẩm nên có
Sữa Glico ICREO số 1 Grow-up Milk 820g (1-3 tuổi)
Glico ICREO GROW-UP MILK - Xây dựng một cơ thể khỏe mạnh và cường tráng. Chứa thành phần MFGM có nguồn gốc từ sữa. Sản phẩm dạng thanh, một thanh pha được 100ml thành phẩm. Khối lượng tịnh: 820g.
545,000VNĐ
Glico ICREO Grow-up Milk: Độc quyền chứa tiền tố DHA từ lá tía tô xanh, cho bé dễ hấp thu
Hiện nay, Glico ICREO không chỉ tự hào là thương hiệu sữa mang đến nguồn dinh dưỡng cân bằng, êm dịu tiêu hóa của bé; mà còn độc quyền bổ sung tiền tố DHA từ dầu hạt tía tô xanh Nhật Bản. Vì có nguồn gốc thực vật lành tính, nên khi vào cơ thể sẽ tự chuyển hóa thành DHA vừa đủ theo nhu cầu cơ thể cho bé dễ hấp thu để tăng cường trí não và thị giác. Qua đó giúp trẻ tăng khả năng ghi nhớ thông tin và quan sát để học nói tốt hơn. Trong đó, với trẻ 18, 19, 20 tháng tuổi, mẹ có thể cho con dùng Grow-up Milk (9 - 36 tháng tuổi) để hấp thu tốt nguồn dưỡng chất này.
Đặc biệt, trong Glico ICREO Grow-up Milk còn bổ sung màng cầu béo MFGM, chứa các chất béo như Gangliosides, Phospholipids, Sphingomyelin có khả năng hỗ trợ phát triển não bộ, tăng khả năng nhận thức và dẫn truyền thần kinh. Nhờ vậy giúp trẻ phát triển tư duy (IQ) và cảm xúc (EQ) để cải thiện khả năng ghi nhớ, tập trung để học cách sử dụng ngôn ngữ linh hoạt hơn.
Chưa dừng lại ở đó, Glico ICREO Grow-up Milk còn được phát triển dựa trên những giá trị từ phương pháp da kề da - phương pháp đã được Bộ Y Tế khuyến khích áp dụng từ năm 2014 (7). Chỉ với 90 phút da kề da - tiếp xúc trực tiếp với cơ thể mẹ ngay sau khi chào đời, trẻ được nhận hàng triệu lợi khuẩn tự nhiên (đặc biệt là Bifidobacterium spp. và Lactobacillus spp.). Nhờ đó giúp con có nền tảng tiêu hóa và đề kháng vững vàng ngay sau khi chào đời.
Để tiếp nối những lợi ích này, Glico ICREO Grow-up Milk bổ sung 5 loại Nucleotides. Thành phần này làm tăng độ cao của lớp nhung mao, thúc đẩy quá trình hoàn thiện của ruột, tăng khả năng hấp thu tốt các dưỡng chất (bao gồm cả DHA). Các Nucleotides còn giúp bé tăng cường đề kháng tự nhiên nhờ kích thích cơ thể sản sinh ra kháng thể IgA và IgG. Cùng MFGM trong sữa cũng hỗ trợ tăng cường hệ miễn dịch, giúp cơ thể bé dễ dàng chống lại bệnh tật.
Bật mí: Cách giúp bé thích uống sữa - đơn giản mà hiệu quả
>> Để xem chi tiết về công dụng của Glico ICREO Grow-up Milk cùng nơi mua chính hãng, mời mẹ truy cập TẠI ĐÂY!
6. Giải đáp thắc mắc liên quan
Trong quá trình tìm hiểu trẻ 18, 19, 20 tháng chưa biết nói có sao không, các phụ huynh cũng có vài băn khoăn dưới đây:
6.1. Trẻ 18 tháng chưa biết nói, nhưng vẫn hiểu và làm theo yêu cầu có sao không?
Bé 18 tháng chưa biết nói nhưng vẫn hiểu, làm theo yêu cầu thì có khả năng con đang chậm nói. Tuy không quá nghiêm trọng, nhưng việc trẻ chưa thể biểu đạt mong muốn bằng từ ngữ có thể ảnh hưởng đến khả năng giao tiếp, học hỏi về sau. Vì thế, cha mẹ vẫn nên đưa trẻ đến bác sĩ để được đánh giá chính xác và can thiệp kịp thời nếu cần thiết.
Dành cho bạn: Cách dạy trẻ 18 tháng tuổi tập nói dễ tiếp thu & lưu ý
6.2. Trẻ 19 tháng chưa biết nói xử lý thế nào?
Nếu bé đã 19 tháng tuổi nhưng vẫn chưa biết nói, cha mẹ có thể hỗ trợ con phát triển ngôn ngữ bằng một số hoạt động đơn giản tại nhà như:
- Thường xuyên trò chuyện với bé về các hoạt động hằng ngày, đồ vật xung quanh… giúp con tiếp nhận thêm vốn từ.
- Cùng trẻ đọc sách, ưu tiên sách có hình ảnh minh họa rõ ràng, từ vựng đơn giản.
- Hát và chơi trò chơi âm thanh để giúp trẻ làm quen với âm điệu, nhịp điệu, đồng thời tăng hứng thú giao tiếp.
- Khuyến khích bé bắt chước âm thanh, từ ngữ. Khi bé bập bẹ, hãy nhắc lại từ đó đúng cách và hạn chế sửa lỗi nhiều để con tự tin nói hơn.
Xem thêm: TOP 8 mẹo dân gian chữa trẻ chậm nói đơn giản, hiệu quả nhanh
6.3. Trẻ 20 tháng chưa biết nói có phải bị chậm phát triển?
Trẻ 20 tháng chậm nói chưa hẳn là biểu hiện của tình trạng của chậm phát triển. Điều này có thể chỉ do khả năng phát triển ngôn ngữ của con chậm hơn các bạn khác, cha mẹ nên tìm cách giúp cải thiện khả năng nói của con. Song song, nếu bé 20 tháng tuổi chưa biết nói cũng nên được đưa đến bác sĩ kiểm tra, vì một vài trường hợp trẻ chậm nói, không nói dù đã 20 tháng tuổi là dấu hiệu của nhiều vấn đề về khả năng nghe, ở cơ quan phát âm, rối loạn phát triển, vấn đề tâm lý…
Tóm lại, trẻ 18, 19, 20 tháng chưa biết nói hay chậm nói có thể chỉ là dấu hiệu sinh lý, nhưng cũng có thể là biểu hiện của chậm phát triển ngôn ngữ hoặc các vấn đề sức khỏe khác. Cha mẹ cần quan sát kỹ, đừng bỏ qua các dấu hiệu đi kèm và nên đưa trẻ đi khám nếu cần thiết. Đồng thời, hãy tích cực tạo môi trường giao tiếp, tương tác thường xuyên để hỗ trợ bé phát triển ngôn ngữ một cách tự nhiên.
Nguồn tham khảo:
1. NHS. Speech and language development (from 12 to 24 months) | https://www.gosh.nhs.uk/conditions-and-treatments/procedures-and-treatments/speech-and-language-development-12-24-months/ (đã truy cập 16/05/2026)
2. Nemours KidsHealth. Delayed Speech or Language Development | https://kidshealth.org/en/parents/not-talk.html
3. Healthline. Language Delay | https://www.healthline.com/health/language-delay
4. What To Expect | https://www.whattoexpect.com/toddler/ask-heidi/late-talker.aspx
5. PMC. The Importance of Marine Omega-3s for Brain Development and the Prevention and Treatment of Behavior, Mood, and Other Brain Disorders | https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7468918/
6. PMC. Retina and Omega-3 | https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3206354/
7. Báo Tin Tức. Phương pháp ‘da kề da’ giúp mẹ và bé khỏe mạnh ngay sau sinh | https://baotintuc.vn/y-te/phuong-phap-da-ke-da-giup-me-va-be-khoe-manh-ngay-sau-sinh-20250313192601183.htm