Cách phân biệt dị ứng đạm sữa bò và bất dung nạp lactose ở trẻ

1. Dị ứng đạm sữa bò và bất dung nạp lactose ở trẻ là gì?

Dị ứng đạm bò và bất dung nạp lactose là hai tình trạng khác nhau. Trong đó:

• Dị ứng đạm sữa bò: Theo Hiệp hội Nhi khoa Canada (Canadian Paediatric Society - CPS), dị ứng đạm sữa bò (Cow's Milk Protein Allergy - CMPA), dị ứng đạm sữa bò là phản ứng của hệ miễn dịch khi cơ thể trẻ nhận diện protein trong sữa bò hoặc các sản phẩm từ sữa bò là “chất lạ” và tạo ra phản ứng dị ứng. Tình trạng này có thể ảnh hưởng đến nhiều cơ quan, bao gồm cả đường tiêu hóa, đồng thời gây ra các triệu chứng như nổi mẩn, nôn ói, tiêu chảy hoặc các biểu hiện khác.⁽¹⁾
• Bất dung nạp lactose: Bất dung nạp lactose là tình trạng cơ thể trẻ không sản xuất đủ enzyme lactase - loại enzyme cần thiết để tiêu hóa đường lactose trong sữa.⁽²⁾ Khi lactose không được hấp thu hết, chúng sẽ xuống đại tràng và bị vi khuẩn lên men, tạo ra axit và khí, từ đó gây ra các vấn đề tiêu hóa như trẻ bị đầy hơi, chướng bụng, tiêu chảy.

2. Cách phân biệt trẻ bị dị ứng đạm sữa bò và bất dung nạp lactose

Dị ứng đạm bò và bất dung nạp lactose là hai tình trạng hoàn toàn khác nhau. Dị ứng đạm bò là phản ứng của hệ miễn dịch với protein trong sữa. Bất dung nạp lactose chỉ là rối loạn tiêu hóa do cơ thể thiếu enzyme tiêu hóa đường sữa.

2.1. Cơ chế và nguyên nhân

Điểm khác nhau giữa hai tình trạng này về cơ chế và nguyên nhân:

• Dị ứng đạm sữa bò: Xảy ra khi hệ miễn dịch của trẻ nhận diện protein trong sữa bò là tác nhân có hại. Khi protein sữa đi vào cơ thể, hệ miễn dịch sẽ được kích hoạt và giải phóng các chất trung gian như histamin, từ đó gây ra các phản ứng dị ứng.⁽³⁾
• Bất dung nạp lactose: Không liên quan đến hệ miễn dịch mà xảy ra do thiếu hoặc giảm enzym lactase tại ruột non, khiến cơ thể không tiêu hóa và hấp thu được lactose (đường tự nhiên có trong sữa). Từ đó gây ra các triệu chứng như đầy hơi, tiêu chảy,..⁽⁴⁾

2.2. Triệu chứng nhận biết

Để phân biệt bất dung nạp lactose và dị ứng đạm bò, mẹ còn có thể nhận biết thông qua các triệu chứng cụ thể như:

• Dị ứng đạm sữa bò: Theo Trung tâm Thông tin Công nghệ Sinh học Quốc gia (NCBI - thuộc Viện Y tế Quốc gia Hoa Kỳ), triệu chứng dị ứng đạm sữa bò thường đa dạng và không chỉ dừng lại ở tiêu hóa như nổi mề đay/phát ban, thở khò khè, ngứa hoặc cảm giác tê quanh miệng/môi, sưng môi, lưỡi hoặc họng, ho hoặc khó thở, nôn mửa, tiêu chảy, đau bụng co thắt,...⁽⁵⁾
• Bất dung nạp lactose: Chủ yếu chỉ gây triệu chứng ở hệ tiêu hóa như đau bụng, đầy hơi, bụng sôi, tiêu chảy hoặc táo bón, cảm thấy buồn nôn hoặc nôn,...⁽⁴⁾⁽⁶⁾

2.3. Thời điểm khởi phát triệu chứng

Ngoài những đặc điểm trên, để phân biệt dị ứng đạm bò và bất dung nạp lactose, mẹ còn có thể nhận biết thông qua thời điểm khởi phát triển chứng.

• Dị ứng đạm sữa bò: Các triệu chứng có thể xuất hiện ngay sau khi trẻ uống sữa, trong vòng vài phút đến vài giờ hoặc xuất hiện muộn hơn sau vài ngày, tùy vào cơ địa từng trẻ. Tình trạng này hầu hết sẽ chấm dứt trước khi trẻ lên 3 tuổi.
• Bất dung nạp lactose: Các triệu chứng không dung nạp lactose thường bắt đầu trong vòng vài giờ sau khi ăn hoặc uống các thực phẩm hoặc đồ uống có chứa lactose.

Để có cái nhìn tổng quan hơn về hai tình trạng này, cha mẹ có thể xem qua bảng so sánh bên dưới:

3. Dị ứng đạm sữa bò và bất dung nạp lactose ở trẻ có nguy hiểm không?

Cả hai trường hợp dị ứng đạm sữa bò và bất dung nạp đường lactose đều có thể ảnh hưởng đến sức khỏe của trẻ, tuy nhiên mức độ nghiêm trọng không giống nhau.

Dị ứng đạm sữa bò có thể gây ra các phản ứng mạnh như nổi mề đay, khó thở, thậm chí sốc phản vệ, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe nếu không được xử lý kịp thời. Vì thế, mẹ cần đưa trẻ đi khám ngay lập tức nếu thấy các dấu hiệu như khó thở, thở khò khè…

Trong khi đó, bất dung nạp lactose thường gây ra các vấn đề tiêu hóa như đầy hơi, tiêu chảy, đau bụng… tuy khó chịu nhưng hiếm khi nguy hiểm đến tính mạng. Dù vậy, cha mẹ nên đưa trẻ đi thăm khám ngay nếu các triệu chứng của trẻ cứ tái phát và thường xảy ra sau khi ăn/uống, bé đi ngoài ra máu, môi, miệng, cổ họng hoặc lưỡi của trẻ đột nhiên bị sưng lên, trẻ thở rất nhanh hoặc khó thở,...

4. Cách xử lý khác nhau khi trẻ bị dị ứng đạm bò và bất dung nạp lactose

Sau khi đã phân biệt dị ứng đạm sữa bò và bất dung nạp lactose, vậy làm thế nào để xử lý tình trạng này. Theo đó nếu nghi ngờ con bị dị ứng đạm sữa bò, cha mẹ nên đưa đến cơ sở y tế ngày để thăm khám và xử lý kịp thời. Trường hợp trẻ bị bất dung nạp lactose, mẹ vẫn nên tiếp tục cho trẻ bú sữa mẹ, cân nhắc đổi sữa công thức phù hợp,...

4.1. Đối với trẻ bị dị ứng đạm sữa bò

Nếu nghi ngờ hoặc phát hiện trẻ dị ứng đạm sữa bò, cha mẹ nên đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay để bác sĩ khám và có giải pháp điều trị kịp thời. Đồng thời, cha mẹ cũng nên lưu ý những điều sau:

• Tạm thời loại bỏ hoàn toàn sữa bò và các sản phẩm từ sữa bò khỏi chế độ ăn của trẻ để theo dõi phản ứng và cải thiện triệu chứng.
• Đối với trẻ bú mẹ, mẹ vẫn nên tiếp tục cho con bú đầy đủ. Tuy nhiên, do đạm sữa bò có thể truyền qua sữa nên mẹ cần điều chỉnh chế độ ăn uống lành mạnh. Theo đó, mẹ cũng nên hạn chế các thực phẩm chứa sữa bò và sản phẩm từ sữa hoặc đậu nành (như phô mai, sữa chua…) ít nhất 3 - 5 ngày ra khỏi khẩu phần ăn hàng ngày để tránh truyền đạm sữa bò qua sữa mẹ gây dị ứng cho bé.
• Đối với trẻ dùng sữa công thức, mẹ nên tham khảo ý kiến bác sĩ để lựa chọn loại sữa phù hợp không chứa đạm sữa bò, giúp trẻ tiêu hóa và hấp thu tốt hơn.

4.2. Trường hợp bất dung nạp lactose ở trẻ

Đối với tình trạng bất dung nạp lactose ở trẻ, mẹ có thể áp dụng các cách sau để cải thiện:

• Tiếp tục cho trẻ bú sữa mẹ: Trẻ bị bất dung nạp lactose vẫn có thể bú mẹ bình thường, bởi lượng lactose trong sữa mẹ thường ít và dễ hấp thu hơn so với sữa công thức. Ngoài ra, bú sữa mẹ còn giúp bé tăng cường dinh dưỡng và bù nước (trường hợp bất dung nạp lactose khiến con bị tiêu chảy).
• Cân nhắc đổi sữa công thức phù hợp: Mẹ hãy cân nhắc chuyển sang sữa công thức không chứa hoặc chứa lượng Lactose rất thấp, vừa đủ với khả năng tiêu hóa của trẻ. Sau khi hệ tiêu hóa của bé ổn định hơn, mẹ có thể tăng dần các loại sữa có chứa lactose để bé thích nghi dần.

Glico ICREO - Nguồn dinh dưỡng cân bằng êm dịu hệ tiêu hóa, chứa ít đường Lactose

Suốt hơn 100 năm, Glico ICREO đã trở thành người bạn đồng hành quen thuộc với nhiều trẻ nhờ vào công thức phù hợp, nhẹ nhàng với hệ tiêu hóa non nớt. Điểm nổi bật là sản phẩm sử dụng đường Lactose - loại đường tự nhiên có trong sữa mẹ, với hàm lượng thấp chỉ 10,3% (vị thanh nhất trong các loại sữa). Từ đó giúp bé dễ thích nghi, không bỏ bú mẹ và giảm thiểu nguy cơ rối loạn tiêu hóa do bất dung nạp hoặc quá tải Lactose.

Đặc biệt, sản phẩm được phát triển nhằm tiếp nối lợi ích của phương pháp da kề da - khi mẹ ôm bé da kề da trong 90 phút đầu sau sinh, giúp bé tiếp nhận các lợi khuẩn quý giá từ mẹ, (nhất là Bifidobacterium spp. và Lactobacillus spp.), từ đó góp phần hỗ trợ tăng cường sức đề kháng và giúp hệ tiêu hóa khỏe mạnh hơn.⁽⁷⁾

Cụ thể, sản phẩm Glico ICREO đã bổ sung 5 loại Nucleotides quý giá hỗ trợ làm tăng độ cao của lớp nhung mao, thúc đẩy quá trình hoàn thiện đường ruột, giúp bé hấp thu tốt. Bên cạnh đó, sản phẩm còn được bổ sung thêm Axit palmitic liên kết ở vị trí beta (OPO) giúp tăng khả năng hấp thu dưỡng chất, nhẹ bụng và không táo bón. Cùng chất xơ GOS giúp tăng sinh lợi khuẩn Bifidus và khuẩn Axit Lactic trong ruột, từ đó hạn chế sự phát triển vi khuẩn có hại và giúp bụng bé thêm êm, thêm khỏe.

Các sản phẩm Glico ICREO còn chứa tiền tố DHA (axit béo α-linolenic) độc quyền từ chiết xuất dầu hạt tía tô xanh Nhật Bản, dễ dàng chuyển hóa thành lượng DHA vừa đủ theo nhu cầu của cơ thể giúp bé yêu hấp thu tốt để phát triển trí não và thị giác tinh anh.

Ngoài ra, mỗi sản phẩm Glico ICREO còn ứng dụng công nghệ và bổ sung các dưỡng chất quan trọng để phù hợp với từng giai đoạn phát triển của con như:

• Glico ICREO Balance Milk (0-12 tháng tuổi) giúp đề kháng con thêm vững vàng nhờ chứa Beta-carotene (tiền vitamin A) có trong sữa non. Bảo vệ thận non của con trong 1 năm đầu đời nhờ ứng dụng công nghệ khử muối độc quyền làm giảm lượng natri dư thừa.
• Glico ICREO Grow-up Milk (1-3 tuổi) củng cố hệ miễn dịch trẻ, phát triển trí não (IQ) và cảm xúc (EQ) nhờ chứa màng cầu béo MFGM.
• Thực phẩm bổ sung ICREO Learning Milk (từ 3 tuổi trở lên) hỗ trợ con yêu phát triển thị giác, bảo vệ mắt bé khỏi tác hại của ánh sáng xanh nhờ được bổ sung thêm thành phần Lutein quý giá.

>> Trao cho con khởi đầu khỏe mạnh bằng cách lựa chọn nguồn dinh dưỡng cân bằng Glico ICREO, êm dịu với hệ tiêu hóa non nớt. Để đặt hàng hoặc biết thêm thông tin chi tiết của sản phẩm, mẹ hãy truy cập TẠI ĐÂY!

• Bổ sung enzyme lactase: Với những bé không dung nạp được Lactose, mẹ có thể tham khảo ý kiến bác sĩ để bổ sung enzyme lactase. Enzyme này giúp phân giải đường Lactose trong sữa, từ đó giảm tình trạng đầy hơi, tiêu chảy hay khó chịu sau khi bú. Tuy nhiên, mẹ lưu ý không nên tự ý bổ sung enzyme lactase cho trẻ khi chưa có chỉ định từ bác sĩ.
• Điều chỉnh chế độ ăn dặm của bé: Khi trẻ bắt đầu ăn dặm, mẹ nên ưu tiên những thực phẩm không chứa hoặc chứa rất ít Lactose như rau củ, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt. Hạn chế cho bé dùng phô mai, bơ sữa hoặc các chế phẩm từ sữa bò nguyên chất để tránh làm nặng thêm tình trạng trẻ rối loạn tiêu hóa.

• Điều trị nguyên nhân do bệnh lý: Với trẻ bị bất dung nạp lactose do bệnh lý (chẳng hạn bệnh celiac,...), cần điều trị bệnh nền để cải thiện tình trạng bất dung nạp lactose.⁽⁶⁾

5. Giải đáp một số câu hỏi liên quan

Xoay quanh những vấn đề về dị ứng đạm sữa bò và bất dung nạp lactose, nhiều bậc cha mẹ còn gặp phải một số thắc mắc sau:

5.1. Trẻ nên ăn gì khi bị dị ứng đạm sữa bò hoặc bất dung nạp lactose?

Khi trẻ bị dị ứng đạm sữa bò hoặc bất dung nạp Lactose, cha mẹ nên tăng cường các nhóm thực phẩm giàu dinh dưỡng như: Thực phẩm giàu protein (thịt, cá, trứng), thực phẩm giàu canxi (tôm, cua), thực phẩm giàu vitamin D (cá hồi, nấm), vitamin K (rau lá xanh, bơ, táo), vitamin B2 (khoai lang, ngũ cốc nguyên hạt và thịt),...

5.2 Lưu ý gì khi chăm sóc trẻ không dung nạp lactose và dị ứng đạm sữa bò?

Cha mẹ nên đưa bé đi thăm khám định kỳ mỗi 6 - 12 tháng để theo dõi tình trạng sức khỏe, khả năng hấp thu và sự phát triển toàn diện. Bên cạnh đó, mẹ cũng cần chú trọng bổ sung vào chế độ ăn của trẻ các thực phẩm như rau củ tươi, các loại hạt, yến mạch… để tăng cường vitamin, khoáng chất và hỗ trợ hệ miễn dịch hoạt động tốt hơn.

5.3 Trẻ sinh non có phải dễ mắc chứng bất dung nạp lactose hơn không?

Có thể. Trẻ sinh non có nguy cơ bất dung nạp lactose trong giai đoạn đầu sau sinh cao hơn do lượng enzyme lactase thấp hơn bình thường. Nguyên nhân là vì các tế bào sản xuất lactase ở ruột non chỉ phát triển hoàn thiện vào cuối tam cá nguyệt thứ ba của thai kỳ.⁽⁴⁾

5.4 Phương pháp chẩn đoán bất dung nạp lactose và dị ứng đạm bò là gì?

Bác sĩ có thể chẩn đoán 2 tình trạng này bằng các phương pháp như:

Dị ứng đạm sữa bò: Bác sĩ sẽ khai thác tiền sử bệnh, đánh giá triệu chứng và chế độ ăn của trẻ. Khi cần thiết, bác sĩ có thể chỉ định các xét nghiệm dị ứng như xét nghiệm lẩy da, xét nghiệm máu hoặc các phương pháp chẩn đoán khác để hỗ trợ xác định dị ứng đạm sữa bò.

Bất dung nạp lactose: Bác sĩ sẽ dựa vào triệu chứng lâm sàng, tiền sử bệnh và có thể chỉ định một số xét nghiệm như xét nghiệm hơi thở hydro hoặc xét nghiệm dung nạp lactose (đo đường huyết sau khi uống lactose) để đánh giá khả năng tiêu hóa lactose của cơ thể.

Việc phân biệt rõ dị ứng đạm sữa bò và bất dung nạp lactose giúp cha mẹ đưa ra hướng chăm sóc đúng đắn cho trẻ, tránh những ảnh hưởng lâu dài đến sức khỏe. Nếu thấy con có dấu hiệu bất thường sau khi dùng sữa, cha mẹ nên đưa trẻ đi thăm khám sớm để bác sĩ xác định rõ nguyên nhân và có cách xử lý phù hợp.

Tài liệu tham khảo:
1. Hiệp hội Nhi khoa Canada. Cow's milk protein allergy in infants and children | https://cps.ca/en/documents/position/cows-milk-protein-allergy (đã truy cập 15/07/2026)
2. PMC. Lactose Intolerance versus Cow's Milk Allergy in Infants: A Clinical Dilemma | https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10856892/ (đã truy cập 15/07/2026)
3. PMC. Cow's milk protein allergy: A comprehensive review of epidemiology, pathogenesis, clinical manifestations, diagnostics, and management strategies | https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC12126303/ (đã truy cập 15/07/2026)
4. Mayo Clinic. Lactose intolerance | https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/lactose-intolerance/symptoms-causes/syc-20374232 (đã truy cập 15/07/2026)
5. NCBI. Cow Milk Allergy | https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK542243/ (đã truy cập 15/07/2026)
6. NHS. Lactose intolerance | https://www.nhs.uk/conditions/lactose-intolerance/ (đã truy cập 15/07/2026)
7. WHO. Simple, but lifesaving: skin-to-skin contact immediately after birth | https://www.who.int/westernpacific/newsroom/feature-stories/item/simple--but-lifesaving--skin-to-skin-contact-immediately-after-birth (đã truy cập 15/07/2026)