1. Mất sữa sau sinh là gì?
Mất sữa sau sinh là tình trạng tuyến sữa ngừng hoạt động nên không thể sản xuất đủ sữa cho bé bú. Tùy theo cơ địa của người mẹ, tình trạng ngừng tiết sữa có thể xảy ra đột ngột hoặc giảm dần rồi mới mất hẳn.
2. Phân biệt hiện tượng mất sữa, ít sữa và tắc sữa sau sinh
Mất sữa, ít sữa và tắc sữa đều là hiện tượng sữa mẹ giảm, không đủ cung cấp cho con. Tuy nhiên, tắc sữa là khi sữa mẹ vẫn được sản xuất nhưng không thể chảy ra ngoài, bị ứ đọng lại bên trong do ống dẫn sữa bị tắc. Còn ít sữa là tình trạng sữa có tiết ra nhưng ít hơn mức cần thiết, không đáp ứng đủ nhu cầu của bé. Và mất sữa là mức độ nặng nhất, khi tuyến sữa gần như không hoạt động nên không sản xuất sữa.
Dưới đây là bảng so sánh giữa tắc sữa, ít sữa và mất sữa để mẹ phân biệt:
|
|
|
|
|
|
|
|||
|
|
|||
|
|
|||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
3. Dấu hiệu mất sữa sau sinh là gì?
Dấu hiệu mẹ sắp mất sữa hoặc có thể rơi vào tình trạng mất sữa thường khá rõ ràng ở bầu ngực của mẹ và phản ứng khi bé bú. Cụ thể như sau:
- Bầu ngực mềm, xẹp hay vắt không ra sữa.
- Lượng sữa vắt ra rất ít hoặc không có, dù đã thử nhiều phương pháp kích sữa khác nhau.
- Bé thường xuyên quấy khóc và khó chịu sau khi bú - cho thấy nguồn sữa mẹ quá ít làm con bú không đủ no.
- Thời gian bú của trẻ ngắn hơn bình thường và không có tiếng nuốt sữa.
- Bé không tăng cân hoặc sụt cân, số lượng tã ướt ít hơn bình thường (dưới 6 tã/ngày).
Tìm hiểu: Trẻ sơ sinh đột nhiên bú ít ngủ nhiều có đáng lo? Cách xử trí?
4. Vì sao mẹ bị mất sữa sau sinh?
Mẹ xuất hiện các dấu hiệu mất sữa có thể do chế độ ăn uống không đủ chất, nghỉ ngơi sau sinh chưa hợp lý, không cho trẻ uống sữa thường xuyên… Dưới đây là chi tiết từng nguyên nhân có thể làm mẹ bị mất sữa được tổng hợp từ ABA (Australian Breastfeeding Association - Hiệp hội Nuôi con bằng sữa mẹ Úc), Viện Dinh dưỡng Quốc gia cùng nhiều tổ chức y tế uy tín khác:
4.1. Chế độ ăn uống không đủ chất
Sau sinh, cơ thể mẹ cần lượng lớn dinh dưỡng và năng lượng để phục hồi, sản xuất sữa. Nếu mẹ ăn uống kiêng khem quá mức, uống ít nước có thể dẫn đến lượng sữa giảm dần.
Tham khảo: Ăn gì để sữa đặc và mát con tăng cân? Gợi ý 8 thực phẩm cho mẹ
4.2. Nghỉ ngơi sau sinh chưa hợp lý
Sau sinh, việc nghỉ ngơi không đầy đủ có thể ảnh hưởng đáng kể đến lượng sữa của mẹ. Theo BabyCenter (website chuyên cung cấp thông tin y khoa về thụ thai, mang thai, sinh nở và nuôi dạy con cái), thiếu ngủ khiến cơ thể mệt mỏi, từ đó làm giảm khả năng sản xuất sữa (1). Đồng thời, tình trạng căng thẳng kéo dài cũng tác động tiêu cực khi kích thích cơ thể tăng tiết hormone cortisol, gây co mạch và cản trở phản xạ tiết sữa (2).
4.3. Không cho trẻ bú mẹ thường xuyên
Cho bé bú hoặc hút sữa không thường xuyên, không đúng cữ khiến “tín hiệu tiết sữa” đến não bộ bị sai lệch. Khi đó, cơ thể tự động giảm sản xuất và dần dần dẫn đến các dấu hiệu mẹ không có sữa.
4.4. Cho con bú sữa sai tư thế
ABA cho biết, việc cho trẻ bú sai tư thế có thể khiến con gặp khó khăn khi bú, không bú hiệu quả và dễ mệt, từ đó hình thành tâm lý chán bú. Khi trẻ bú ít hoặc bú không đủ, nhu cầu kích thích tiết sữa cũng giảm theo, lâu dần dẫn đến lượng sữa mẹ suy giảm. (3)
4.5. Mắc các bệnh lý liên quan đến tuyến vú
Các vấn đề như viêm tuyến vú, áp xe vú hoặc phẫu thuật vùng ngực trước đó đều có khả năng tổn thương mô sản xuất sữa. Những bệnh lý này không chỉ gây đau đớn, mệt mỏi cho mẹ; mà còn là nguyên nhân trực tiếp gây giảm hoặc mất sữa sau sinh.
4.6. Tác dụng phụ của thuốc
Một số loại thuốc như kháng sinh, thuốc cảm cúm chứa pseudoephedrine hoặc thuốc tránh thai có estrogen đều có thể gây ức chế quá trình sản xuất sữa, gây ra dấu hiệu mất sữa. Vì các chất này thường ảnh hưởng trực tiếp đến hormone ở cơ thể mẹ. Do đó, mẹ cần tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng bất kỳ loại thuốc nào trong giai đoạn cho con bú. (1)
4.7. Một số nguyên nhân khác
Bên cạnh những lý do phổ biến trên, việc xuất hiện các dấu hiệu mẹ không có sữa còn có thể vì:
- Mẹ mắc các bệnh lý như hội chứng buồng trứng đa nang (PCOS), suy giáp,... cản trở quá trình sản xuất sữa.
- Mẹ vô tình sử dụng các loại thảo dược hoặc thực phẩm không phù hợp trong giai đoạn cho con bú như lá lốt, rau bạc hà, măng,... gây ức chế tiết sữa.
- Mẹ cho bé dùng sữa công thức quá sớm khiến bé quen với bú bình và lười bú mẹ nên cơ thể không còn phản ứng tiết sữa tự nhiên.
- Tâm lý căng thẳng, lo âu, trầm cảm sau sinh là một trong những tác nhân lớn ảnh hưởng đến việc sản xuất sữa mẹ. (1)
Xem thêm: Dấu hiệu sữa mẹ thiếu chất & cách tăng dưỡng chất hiệu quả
5. Hướng dẫn cách gọi sữa về sau khi mất sữa đơn giản, hiệu quả
Sau khi thấy các dấu hiệu mất sữa, mẹ có thể áp dụng các giải pháp kích sữa đơn giản như cho con bú, xây dựng chế độ ăn uống và sinh hoạt khoa học, uống đủ nước… Chi tiết như sau:
5.1. Cho trẻ uống sữa mẹ sau sinh càng sớm càng tốt
Viện Dinh dưỡng Quốc gia khuyến nghị, bé được cho bú mẹ càng sớm càng tốt (trong giờ đầu sau sinh) và bú thường xuyên giúp kích thích tuyến sữa hoạt động (4). Hơn nữa, khoảnh khắc cho bú cũng là lúc mẹ trao cho con những cái ôm da kề da với nhiều lợi ích quý giá.
Mẹ có biết, da kề da (phương pháp Kangaroo) được biết đến là khoảnh khắc trẻ tiếp xúc trực tiếp với cơ thể mẹ ngay khi chào đời. Hành động này tuy đơn giản nhưng lại giúp con nhận được nguồn lợi khuẩn tự nhiên (đặc biệt là Bifidobacterium spp. và Lactobacillus spp.) giúp cân bằng hệ vi sinh đường ruột, hỗ trợ trẻ có sức khỏe tiêu hóa và đề kháng tốt hơn từ những ngày đầu. Đồng thời, Tổ chức Y tế Thế giới (World Health Organization) đã đánh giá 46 nghiên cứu quốc tế, cho thấy da kề da giúp bé ổn định thân nhiệt - nhịp tim - nhịp thở - đường huyết - cảm xúc, đồng thời hỗ trợ bú mẹ sớm, ở cả trẻ sinh non và sinh đủ tháng, sinh thường và sinh mổ (5).
Tại Việt Nam, từ năm 2014, Bộ Y Tế đã khuyến cáo triển khai da kề da nhằm mang lại nhiều lợi ích sức khỏe cho cả mẹ và bé sau sinh. Nhấn mạnh về vai trò quan trọng của phương pháp này, TS. BS. Lê Quang Thanh - Nguyên Giám đốc Bệnh viện Từ Dũ TP.HCM, Chủ tịch Hội Y học Bà mẹ và Thai nhi TP.HCM (HSMFM), Phó Chủ tịch Hội Phụ sản Việt Nam (VAGO) chia sẻ: “Da kề da không chỉ là một lựa chọn, mà là tiêu chuẩn y khoa có thể cứu sống trẻ sơ sinh ngay từ những giây phút đầu đời. Nhưng tại Việt Nam, chỉ 39% mẹ được thực hiện Da kề da đủ 90 phút, khiến nhiều trẻ sơ sinh mất đi lợi ích quý giá này”.
Phương pháp da kề da giúp tăng cường lợi ích sức khỏe cho cả mẹ và bé sau sinh.
5.2. Xây dựng chế độ ăn uống và sinh hoạt khoa học cho mẹ
Thực đơn của mẹ cho con bú nên có gạo, móng giò, đu đủ xanh, thìa là, rau ngót,... Đây là nhóm thực phẩm giúp mẹ mau hồi phục, tăng khả năng tiết sữa cho con. Đồng thời, mẹ cần đảm bảo ngủ đủ giấc, tránh làm việc quá sức để cơ thể có đủ năng lượng tạo sữa.(1), (6)
Gợi ý: Ăn gì nhiều sữa? Top thực phẩm lợi sữa cho mẹ
5.3. Uống đủ nước
Khoảng 90% sữa mẹ là nước. Theo tháp dinh dưỡng cho phụ nữ có thai và bà mẹ đang nuôi con bú (Bộ Y Tế), mẹ sau sinh nên uống 2,2 lít nước mỗi ngày giúp cơ thể mẹ mau hồi phục và kích thích nguồn sữa về nhiều hơn. Bên cạnh nước ấm, mẹ có thể uống nước dừa, trà thảo mộc, canh, súp… (6), (7)
5.4. Cho bé uống sữa đúng tư thế
Để hạn chế dấu hiệu mất sữa xuất hiện trở lại, mẹ nên cho trẻ uống sữa đúng tư thế. Tư thế bú thoải mái với đầu và lưng của trẻ nằm thẳng hàng, mặt hướng vào bầu vú giúp dòng sữa chảy ra dễ dàng.
5.5. Chườm ấm và massage ngực nhẹ nhàng trước khi cho bé bú
Trước mỗi cữ cho bú, mẹ có thể lấy khăn ấm chườm quanh bầu ngực và massage nhẹ nhàng theo chiều kim đồng hồ khoảng 15 - 20 phút. Điều này giúp nang sữa giãn nở, kích thích sữa về nhanh hơn và nhiều hơn.
5.6. Luôn giữ tâm lý thoải mái, thư giãn
Mẹ hãy thư giãn bằng cách nghe nhạc, đọc sách hay trò chuyện cùng người thân. Khi tinh thần thoải mái, cơ thể cũng sẽ tăng cường sản xuất sữa tốt hơn.(1)
5.7. Gặp bác sĩ để thăm khám nếu tình trạng kéo dài
Nếu đã áp dụng các phương pháp trên nhưng các dấu hiệu mất sữa vẫn không cải thiện, mẹ nên sớm đến gặp bác sĩ. Bác sĩ sẽ thăm khám cẩn thận và giúp mẹ tìm ra nguyên nhân, từ đó có hướng điều trị phù hợp, kịp thời.(1)
Glico ICREO Balance Milk - Như da kề da giúp trẻ êm bụng, khỏe sức từ ngày đầu
Nhằm nối dài lợi ích da kề da giúp trẻ có nền tảng tiêu hóa và đề kháng vững vàng từ những ngày đầu, Glico Việt Nam đã cho ra mắt Glico ICREO Balance Milk. Sản phẩm mang đến nguồn dinh dưỡng cân bằng, phù hợp với trẻ 0-12 tháng tuổi.
Glico ICREO Balance Milk bổ sung 5 loại Nucleotides làm tăng độ cao của lớp nhung mao, thúc đẩy quá trình hoàn thiện của ruột và tăng khả năng hấp thu dinh dưỡng, bảo vệ trẻ trước các vi khuẩn có hại từ bên trong. Kết hợp với Beta-carotene (tiền vitamin A) giúp tăng cường miễn dịch, phòng tránh tác hại của tia tử ngoại và chống oxy hóa cho trẻ.
Axit palmitic liên kết ở vị trí beta (OPO) có trong Glico ICREO đã được kiểm chứng lâm sàng là có tác dụng tăng khả năng hấp thu dưỡng chất và nhẹ bụng, không gây táo bón, tạo điều kiện cho bé hấp thu trọn vẹn dưỡng chất. Đi cùng là chất xơ GOS giúp thúc đẩy sự sinh trưởng đáng kể của khuẩn Bifidus và khuẩn axit lactic trong đường ruột, từ đó tăng cường sức khỏe hệ tiêu hóa.
Bên cạnh đó, sản phẩm có thành phần dầu tía tô xanh chứa axit Alpha-linolenic chuyển hóa thành DHA với hàm lượng vừa đủ hỗ trợ trẻ phát triển trí não và thị giác. Không chỉ vậy, thành phần này còn là yếu tố giúp sữa có hương vị thơm ngon để trẻ dễ dàng làm quen.
Ngoài ra, Glico ICREO Balance Milk còn ứng dụng công nghệ khử muối độc quyền giúp giảm áp lực lên thận non, bảo vệ trẻ không bị mất nước hoặc phát sốt vào mùa nắng nóng. Cùng với vị sữa thanh nhạt nhất trong các loại sữa vì chứa đường lactose 10,3% giúp trẻ uống ngon miệng.
>> Để mua sản phẩm ngay cho con, mời mẹ truy cập TẠI ĐÂY.
Sữa Glico ICREO số 0 Balance Milk 800g (0-12 tháng)
Sữa Glico ICREO số 0 800g (Balance Milk) mang đến nguồn dinh dưỡng cân bằng, tốt cho tiêu hóa, dễ hấp thu, giúp trẻ phát triển toàn diện khỏe mạnh. Mua ngay!
614,000VNĐ
6. Mẹ bị mất sữa khi nào nên đi khám?
Sau khi thấy các dấu hiệu mất sữa, mẹ nên thăm khám bác sĩ nếu thấy các triệu chứng kèm theo như:
- Ngực sưng, nóng, đỏ và đau nhức dữ dội.
- Sốt cao.
- Mệt mỏi kiệt sức.
7. Thắc mắc thường gặp
Về dấu hiệu mất sữa, bài viết cũng tổng hợp và giải đáp một số băn khoăn liên quan như sau:
7.1. Mẹ tránh ăn gì để không mất sữa?
Mẹ nên tránh tiêu thụ các loại đồ uống có chứa caffeine, cồn, thực phẩm chế biến công nghiệp, đồ cay nóng. Vì đây là những món có thể ảnh hưởng đến chất lượng sữa mẹ.(6)
Xem ngay: Thực phẩm gây mất sữa mà mẹ nên tránh sau sinh
7.2. Dùng kháng sinh có gây mất sữa sau sinh không?
Một số loại thuốc như kháng sinh có thể gây ức chế quá trình sản xuất sữa. Vì vậy, mẹ cần thông báo cho bác sĩ rằng mình đang cho con bú nếu buộc phải sử dụng các loại thuốc này để được kê đơn phù hợp.
Tóm lại, khi nhận biết sớm các dấu hiệu mất sữa sau sinh, mẹ có thể áp dụng các phương pháp khắc phục. Vì thế mẹ đừng quá lo nếu bỗng thấy sữa ngừng chảy. Hãy giữ một tinh thần lạc quan, kết hợp với chế độ dinh dưỡng, nghỉ ngơi hợp lý và cho bé bú đúng cách sẽ giúp tình trạng sớm cải thiện.
Nguồn tham khảo:
1. Baby Center. Signs your milk supply is decreasing – and how to get it flowing again | https://www.babycenter.com/baby/breastfeeding/i-think-my-milk-supply-is-dwindling-what-could-be-the-proble\_8872 (đã truy cập 16/4/2026).
2. Viện Dinh Dưỡng. Căng thẳng sau sinh và chuyện ít sữa - hiểu đúng để mẹ bớt lo | https://viendinhduong.vn/vi/article/tin-tuc/69380ee5f4efc7cb610c9372 (đã truy cập 16/4/2026).
3. Australian Breastfeeding Association. Why is my supply dropping? | https://www.breastfeeding.asn.au/resources/why-supply-dropping
4. Viện Dinh Dưỡng. Vì sao cần cho bé bú ngay sau khi sinh? | https://viendinhduong.vn/vi/article/tin-tuc/vi-sao-can-cho-be-bu-ngay-sau-khi-sinh-67e7e2e1d932331be114a04e (đã truy cập 16/4/2026).
5. World Health Organization. Early skin-to-skin contact for mothers and their healthy newborn infants | https://www.who.int/tools/elena/review-summaries/implementation-bfhi--early-skin-to-skin-contact-for-mothers-and-their-healthy-newborn-infants (đã truy cập 16/4/2026).
6. Viện Dinh Dưỡng. Sau sinh mẹ ăn gì để sữa nhanh về | https://viendinhduong.vn/vi/article/tin-tuc/sau-sinh-me-an-gi-de-sua-nhanh-ve-688f29c8580f35e1c501b262 (đã truy cập 16/4/2026).
7. Bộ Y Tế. Tháp dinh dưỡng khuyến nghị cho phụ nữ mang thai và bà mẹ đang nuôi con bú | https://viendinhduong.vn/storage/app/uploads/public/2025/07/14/2025\_vdd\_thap\_dinh\_duong\_cho\_phu\_nu\_co\_thai\_va\_ba\_me\_cho\_con\_bu.pdf (đã truy cập 16/4/2026).